Kitap: Manga
Mekan: Morro Pizzeria Pidos
Sunucu: Ayşe
Katılımcılar: Ayşen, Aysun, Aycan, Billur, Berna, Gülda, Gülden, Peyman, Yonca, Özlem
SÜPRİZZZ SUNUM GECESİ !.....
Aslında bu ay masal kitabı yapmayı düşünüyordum (Rapunzel) ve çok güzelde bir baskısını bulmuştum. Gelin görünki masal kitabını bir şekilde kaybettim. Bir çok kitap evine bakmama rağmen aynı baskıyı bulamadım ve içimden başka bir masal kitabı yapmak gelmedi. Ne yapsam diye düşünürken aklıma Manga geldi ve kızları Manga ile tanıştırmaya karar verdim.
Dersimiz MANGA 101
En basit haliyle Manga, 19YY de Japonya da Japon yazarlar tarafından yaratılan karikatürdür.
Japonya’da her yaş ve kesim Manga okurken yurtdışında genelde gençler okumaktadır. Manga 1950’den beri basım evleri için çok önemli bir pay oluşturmaktadır. 2007 de $3.6 milyar ve 2009 da ise $5.5 milyar, rakamlar sektör için hiç de küçümsenmeyecek rakamlardır.
Zaman içinde Manga, Avrupa ve Ortadoğu da $250 milyon satışa ulaşmıştır. Amerika’da ise 2008 satışları $175 milyona ulaşmıştır.
Renkli basımı az mevcut olsa da, Manga genelde siyah ve beyaz olarak basılır. Manga haftalık veya aylık kalın birçok yazarın derlemelerinden oluşan kalın dergilerde basılır. Bu magazinler ucuz kağıt da basılır ve okunduktan sonra elden çıkarılacak magazinler olarak bakılır. Derlemelerin devamı bir sonraki magazinde devam eder ve tutulan hikayeler daha sonra Tankobon adı verilen ciltsiz (cep kitap) kitaplarda tekrar basılır. Tankobon’un kağıt kalitesi daha yüksek olup çoğunlukla B6 (12.8cm * 18.2cm ) ve ISO A5 (14.8cm * 21cm) ebatlarında basılır.
Mangaka (Manga Sanatçısı), yayın evinin yaratıcı editörü, birkaç asistan ile küçük bir stüdyoda çalışmalarını yapar.
KISA KISA KISA KISA:
• Manga kelimesinin ortaya çıkışı her ne kadar ressam ve baskıcı Hokusai’ye (1760 - 1849) mal edilse de bu doğru değildir. Bu kelime yalnızca onun tarafından popülerize edilmiştir.
• Manga kelimesi iki Çin karakterinden oluşur. Birincisi ‘’ kayıtsız / komik ‘’ ikincisi ise ‘’ resim ‘’ anlamına gelir ve kısaca çeşitli komik görüntü anlamında kullanılmıştır.
• Hokusai daha az ciddi olan derlemelerine bu terimi kullanmıştır.
• Japonya da Hokusai’den yüzyıl öncede karikatür çizimler mevcut idi.
• İlk örnekleri ortaçağ Japonya sına ait olup resim ile yazı, bir öyküyü veya olayı anlatır.
• Bu çizimler her ne kadar Modern Mangayı andırsa da çok önemli bir fark vardır. Modern Manga seri üretilerek her kesime ulaşırken Ortaçağ da ise bu çizimler yalnızca tekil çalışma olup seçkin okuyuculara yönelik olmuştur.
• 18YY sonlarında, orta sınıf şehirli tüccarlarının çoğalmasıyla canlı bir Kibyoshi tüketici kültürü ortaya çıkarmıştır.
Kibyoski, kitap formatında ahşap baskı kalıp tekniği ile yapılır ve yetişkinler için öykü kitaplarıdır. Modern Manga gibi içerikleri çeşitli konulardan oluşur: komedi, dram, fantezi, pornografi…. Ancak 19YY ortalarında Kibyoshi Japon hükümet sansüründen ortadan kaybolmuştur. Her ne kadar Modern Manga Kibyoshi’ye andırsa da Kibyoshi Modern Manga’nın doğuş noktası değildir.
• Modern Manga 19YY Avrupa/Amerikan stili politik ve komedi karikatür ve Amerikan gazetelerindeki kutucuklar halinde yayınlanan resimli romanlardan doğmuştur.
• Japon Manga ile kıyaslandığında 20YY başlarında Amerikan karikatürleri epey revaçta ve çeşitliydi. O zaman aklımıza şu soru geliyor. Neden Japon Manga ilerledi ama Amerikan ise geriledi?
• Modern Japon Manga’sının ilerlemesinde Osama Tezuka’nın katkıları çok büyüktür. Japonya da Osama Tezuka ‘’ Manga’nın Babası ‘’ olarak nitelendirilir.
• Osama Tezuka’nın en önemli eseri tüm dünya tarafından da bilinen ‘’ Mighty Atom ‘’ dur. 1960 da, Amerika’da ismi ‘’ Astro Boy ‘’ olarak değiştirilmiş ve çizgi filmi yapılmıştır.
• Osama Tezuka’nın başarılı olmasının en önemli etkeni: çizimlerini film karesi gibi çizmesi olmuştur. Eskiden bir karede yapılan çizimi birden fazla kareye çizmiştir. Hatta çizimlerine ses efektleri bile eklemiştir. Ayrıca Manga’nın yalnızca güldürmek için değil gözyaşı, üzüntü, kızgınlık ve nefret gibi duygularda eklemiştir ve öyküleri her zaman mutlu son ile bitmemiştir.
• Tezuka 1947 yılında karikatür dünyasına adımını ilk olarak ‘’ New Treasure Island ‘’ ile yapmıştır.
Basım Akahon stilinde yapılmıştır. Akahon, kırmızı kitap olarak adlandırılmasının sebebi kapağında kırmızı mürekkep kullanılmasındandır. Akahon, çocuklar için savaş sonrası yoksulluk içinde olan Japon pazarının küçük bir bölümü için basılıyordu. Ancak ‘’ New Treasure Island ‘’ bunu değiştirmiş ve 400,000 kopya satmıştır.
• Bu başarı basım evlerinin gözünden kaçmamış ve savaş sonrası Tezuka gibi olmak isteyen birçok genç artisti piyasaya kazandırmıştır.
• Başlıcaları:
* SHOHTAROH ISHIMORI (İshinomori)
* FUJIKO FUJIO
* FUJIO AKATSUKA
* HIDEKO MIZUNO
• Tezuka’nın yenilikleri Manga pazarında radikal değişikliklere sebep olmuştur. Tezuka ile tanışan çocuklar ilkokul, ortaokul, lise, üniversite ve sonrasında bile onu takip etmiştir.
• 1960 lara kadar Manga çocuklara yönelik çizilmiştir.
• Çocukluktan genç yetişkinliğe adım atan bu kitleyi kaçırmamak için Manga 1960 da yüz değiştirmiş ve genç yetişkinlere yönelik konulara el atmıştır.
• Pazar büyüdükçe Manga çeşitlenmiş ve nerdeyse her kesime hitap eder hale gelmiştir.
• 1960 ların ortası ve sonu Manganın ‘’ Altın Çağı ‘’ olarak kabul edilir.
• 1980 de Manga yayıncılık alanının 40% nı yakalamıştır ve okuyucularının yarısı genç yetişkinlerden oluşmaktaydı.
• Manga’nın çocuk ve genç yetişkinler arasında çok hızlı büyümesinin sebeplerinden bir kaçı: insanların istediklerini yüksek hacimde ve ucuz olarak üretmeleriydi. Manga’nın siyah ve beyaz basılmasının ana sebebi basım maliyetinin ucuz olmasından kaynaklanması.
• 1980 lerin sonlarında Manga ve Anime, ‘’ Tsutomu Miyazaki Olayı ‘’ ile bağlantılı görülmesinden dolayı kötü damga yemiştir. Bazı kesimler Manga ve Anime yasaklamak ve satan dükkanların kapatılması istemiştir.
• ‘’ Tsutomu Miyazaki Olayı ‘’, 4 kız çocuğu öldürmüş, ırzına geçmiş ve parçalarını ailelerine postalamıştır. Evinde birçok Manga ve Anime bulunması Miyazaki’nin bu tarz yayınlardan etkilendiği kanısına varılmasına sebep olmuş ve asılarak cezalandırılmıştır.
• Her ne kadar bu olay Manga’yı bir süreliğine perde arkasına itse de Manga ayakta kalmış ve 1995 de doruk noktasına ulaşmıştır.
Shounen Jump dergisi 20milyon insan tarafından okunur hale gelmiştir ve bu her altı Japon’dan biri demektir.
• 1995 den sonra Manga endüstrisi düşüşe geçmiştir. En önemli sebepleri: İnternet, video oyunları ve cep telefonlarıdır.
• Televizyon dizilerinin 20% - 30% si Mangalardan alıntıdır.
• Manga, kalın magazin formatında ince kağıt da siyah beyaz basılır. Ev ve iş yerlerine bırakılan telefon rehberine benzerler.
• Haftalık popüler magazinlerden biri Shohen Jump’dır ve 1983 den beri basılmaktadır. En parlak zamanında haftalık 6milyon kopya satmıştır.
• Japon ve Amerikan karikatür dergilerinin arasındaki en büyük fark, Japon yazarlara daha fazla sayfa yeri verilir ve daha özgür çalışırlar.
• Geleneksel Manga sağdan sola doğru okunur bu okuma sayfadaki kutucuklar içinde geçerlidir.
Amerika’da soldan sağa okuma için birkaç girişim yapılsa da Manga sanatçıları ve hayranları buna karşı gelmiş ve sonuçta Manga geleneksel stilinde basılmaya ve okunmaya devam etmiştir.
• Manga, çizim stili ile de kendi kulvarında koşar. Manga sanatı denince ilk akla karakterleri gelir. Bu karakterlerin büyük gözleri, küçük ağızları ve aykırı saçları vardır. Ayrıca karakterlerin duyguları abartılı olarak çizilir. Birkaç örnek vermek gerekirse: Karakter ağladığında birkaç göz damlası yerine kovayı dolduracak derecede göz yaşı, güldüklerinde sanki ağzı tüm kafasını yutacakmış şekle girmesi veya kızdığında yanaklarının kızarması yerine vücudunun her yerinden buhar çıkması gibi….
• Japonya dışında Manga genelde çocuklara hitap etse de Japonya da durum böyle değildir. Her yaşa ve duruma uygun kategoriler mevcuttur. Bunlardan birkaçı:
1) Shoujo – Genç kızlara yönelik (18 yaş aşağısı). İçeriği aşk macerası, ilişkiler.. .
2) Shonen – Genç erklere yönelik (18 yaş aşağısı). Genelde aksiyon, spor…..
3) Kodomo – Yeni okuma öğrenen çocuklara yönelik
4) Shoujo-ai / Yuri – Lezbiyen: Kadın / Kadın ilişki
5) Shonen-ai / Yaoi – Gay: Erkek / Erkek ilişki
6) Hentai – Erkeklere yönelik pornografik
7) Josei – Kadınlara yönelik yetişkin içerikli
8) Seinen – Erkeklere yönelik yetişkin içerikli
9) Gekiga – Dramatik çizim, genelde deneysel ve edebi içerikli
• Manhwa – Manga’nın Güney Kore adaptasyonudur. En iyi örnek Park So Hee tarafından yazılıp çizilen Goong (Saray) dur
• Manhua – Manga’nın Çin adaptasyonudur. Örnek: Yu Wo – ½ Prince
• Manga’da Chibi karakterler kullanılır. Chibi, kısa insan veya küçük çocuk anlamına gelir ve genellikle Chibi stili öyküde şirin ve/ya komik kareler yakalamak için kullanılır.
• Takribi 200 değişik Manga dergisi bulunmakta ve her birinin içinde ortalama 15 düzenli dizi mevcuttur.
• Popüler birkaç Manga:
1) Takeshi Obata -- Death Note
2) Yuke Murata -- Eyeshield 21
3) Osamu Tezuka -- Black Jack
• Birçok Manga zaman içinde: bilgisayar oyunu, çizgi film, televizyon dizisi, tiyatro ve müzikallere dönüştürülmüştür.
• Manga, Japonya’da kitle iletişim ağının en geniş olduğu ülkedir. Sebeplerinden biride aile ve hükümet tarafından yasaklanmamasıdır. Örneğin: Japonya’da 10-14 yaş grubu için çizim yasağı olmazken Fransa ve Amerika bu yaş grubu için çizilip çizilemeyecek kriterler mevcuttur.
Kısaca ben Manga & Manhwa okumaya başlayalı bir yıl oldu ve kendimi kaybetmiş durumdayım. 40+ yaşından sonra okunur mu diye bana garip gözlerle bakmayın çünkü denemeden anlayamazsınız lakin ben bile kendime şaşıyorum!..
Ayrıca Manga & Manhwa dan uyarlanan dizileri bile izlemeye başladım. Hayatım boyunca alt yazı okumayı sevmemişimdir bundan dolayı İngilizce dışındaki film ve/ya dizileri hiçbir zaman izlememişimdir. Gelin görün ki yavaş yavaş dizi koleksiyonum bile oluşmaya başladı ve artık alt yazı okumaya o kadar soğuk bakmıyorum. Şu gerçek ki çok farklı bir dünya ve insan kendisini kaybediyor ve ben bu dünyada kendimi kaybetmekten büyük bir zevk alıyorum.
Kitap okumak çizgilerin harfleri oluşturmasıyla başlıyor Manga da ki güzellik ise çizgilerle bir gülümsemeyi, dövüşü, sevgiyi, hırçınlığı, ağlamayı, hüznü, mekanı….. görüyorsunuz.
Birinde gözleriniz okuyor diğerinde hem okuyor hem de görüyor.
Görmek çok güzel!.. Siyah, Beyaz, Gri, Sert çizimler, Yumuşak çizimler, Karmaşık desenler daha neler neler…………………………………
O akşam katılımcı arkadaşlara Manga çizdirdim aşağıdaki resimler bizlerin yaratmış olduğu Manga karakterleridir.
